Psychologen niet blij met zelfdiagnoses via TikTok

Artikelen, nieuws en opinie. Verzameld door Autsider.net
Gebruikersavatar
Admin
Beheerder
Berichten: 1449
Lid geworden op: 04 jun 2022 13:59
Locatie: Amersfoort
1e diagnose: Autisme
Contacteer:

Psychologen niet blij met zelfdiagnoses via TikTok

Ongelezen bericht door Admin »

Jongeren melden zich vaker bij psychologen met de klacht dat ze ADHD of een burn-out hebben: een zelfdiagnose, gesteld aan de hand van de vele TikTokfilmpjes over mentale problemen die rondgaan. Psychologen zijn hier niet per se gelukkig mee. ‘Vaak wordt het probleem zo juist groter.’

Dit zijn vijf tekens dat jij een burn-out hebt, zonder dat je het weet’. Zo begint een van de vele TikTokfilmpjes die online te vinden zijn. Vervolgens somt de persoon in beeld een aantal klachten op waarvan de meeste mensen van tijd tot tijd eigenlijk wel last hebben: slecht slapen, geïrriteerd zijn, uitstelgedrag. Op een ander filmpje beeldt het meisje achter de camera uit dat ze altijd haar sleutels kwijtraakt en dat ze zich slecht kan concentreren als ze muziek hoort. ‘Mijn leven met ADHD’, staat erboven. Weer een ander filmpje toont de tekst: ‘Signalen dat je last hebt van een depressie’. In de opsomming staat onder meer het overslaan van je ontbijt en het grijpen naar je telefoon zodra je wakker wordt.

Het zijn voorbeelden van het grote aanbod aan filmpjes online waarin TikTokkers hun – vaak jonge – publiek proberen te helpen hun mentale klachten te duiden. Ze beschrijven of tonen herkenbaar gedrag, dat bij veel kijkers al snel leidt tot het stellen van een zelfdiagnose.

Maar hoe onschuldig is dit eigenlijk?

Serieuze stoornissen
Al houdt de beroepsgroep geen cijfers bij, psycholoog Marijke van de Laar (44) merkt wel dat er de laatste jaren meer mensen bij haar langskomen die hun klachten al grondig online hebben onderzocht en op basis daarvan soms zelf een conclusie hebben getrokken. Het kan problematisch zijn dat ze zichzelf op deze manier te snel een ziektebeeld toe-eigenen op basis van informatie van personen online, die vaak geen professionele achtergrond hebben.

“Door bij beperkte mentale klachten een serieuze diagnose bij jezelf te stellen, wordt het probleem vaak alleen maar groter,” zegt Van de Laar. “Het label legt een veel grotere lading op de klachten die je ervaart. Af en toe sociaal angstig zijn, is iets heel anders dan een sociale-angststoornis hebben. Je kunt af en toe sombere gevoelens hebben, maar een depressie is een heel ander verhaal.”

Jonge mensen gaan sneller op zoek naar een label voor hun klachten, merkt GZ-psycholoog Darja IJland (45) op. “Zij vinden het vaak moeilijk om woorden te geven aan wat ze voelen, dus gaan ze op het internet op zoek naar iets om hun gevoel te duiden. En dan komen ze al snel terecht bij serieuze psychische stoornissen.”

Ernaar gedragen
Wie op TikTok scrolt, komt beelden tegen die variëren van tropische vakanties en productieve werkdagen tot iemand die in tranen vertelt dat ze paniekaanvallen heeft. Het lijkt hierdoor bijna alsof er alleen twee extremen bestaan: of je voelt je goed en hebt alles op een rijtje, of je hebt een mentale stoornis. “Hierdoor wordt voorbijgegaan aan het feit dat het normaal is dat mensen zich soms even niet goed voelen zonder dat het direct een psychische stoornis is,” zegt psychotherapeut Majorie Dijkstal (63).

In de praktijk zijn psychologen bij hun behandelingen voorzichtig met het te snel labelen van psychische klachten als een psychische stoornis, zodat het probleem niet groter gemaakt wordt dan nodig is. “Een diagnose kan invaliderend werken. Mensen identificeren zichzelf dan te veel met de stoornis en gaan zich er juist naar gedragen, waardoor de klachten soms erger worden dan ze waren,” legt IJland uit.

Verkeerde hoek
Door op basis van TikTokfilmpjes van 30 seconden een diagnose bij jezelf te stellen, ga je voorbij aan de complexiteit van diagnostiek, zegt IJland. “Diagnostiek is heel ingewikkeld. Er is bijvoorbeeld veel overlap tussen de klachten die voorkomen bij verschillende stoornissen, zoals bij een burn-out of depressie. Het kan dat mensen zichzelf herkennen in de klachten van een burn-out, terwijl ze eigenlijk een depressie hebben. Dit soort verwarringen bij zelfdiagnose kunnen ertoe leiden dat je hulp gaat zoeken in de verkeerde hoek.”

Op welke klachten mensen focussen, is vaak afhankelijk van wat ze zelf willen dat de uitkomst is. Ze zoeken dan naar een diagnose die bij enkele klachten past en worden door alles wat ze zien en lezen versterkt in hun vermoeden. “Zo zitten mensen die zeggen last te hebben van PTSS (Post Traumatische Stress Stoornis, red.) in sommige gevallen meer in de hoek van de persoonlijkheidsproblematiek. De diagnose PTSS klinkt voor sommige mensen beter, omdat de oorzaak van je gedrag dan buiten jezelf ligt,” legt Dijkstal uit. Bij een professionele diagnose proberen psychologen juist te kijken naar de complete achtergrond van een persoon.

Autoriteit psycholoog
Zelfdiagnose op basis van informatie op een platform als TikTok of een andere online bron wordt problematisch als patiënten daardoor het gezag van professionele hulpverleners ondermijnen. Er ontstaat dan een scheve verhouding tussen hulpverlener en patiënt. Zo kreeg psycholoog Eva Idelenburg ooit een boze moeder op haar dak. “De moeder kwam binnen met haar kind en eiste een bepaalde behandeling waarover ze online had gelezen. Toen ik uitlegde dat een andere behandeling beter was voor het kind, werd ze boos.”

Toch zegt Idelenburg dat dit soort gevallen eerder de uitzondering dan de regel zijn. Meestal wordt de scheve verhouding die is ontstaan door online-informatie wel hersteld tijdens de behandeling. “Ik denk dat wij nog steeds voldoende autoriteit hebben,” zegt ook IJland. “Wij geven als psychologen uitleg over de diagnose en bijbehorende behandeling. Daarmee tackel je vaak de diagnose die mensen bij zichzelf of een ander hadden gesteld op basis van het internet.”

Sneller hulp zoeken
Ondanks de negatieve kanten van zelfdiagnose vindt IJland het in eerste instantie een positieve ontwikkeling dat er meer wordt gepraat over mentale gezondheid online en op sociale media als TikTok. “Het taboe dat op het onderwerp rustte is minder aan het worden, waardoor mensen die psychische klachten ervaren sneller de stap durven te zetten om professionele hulp te zoeken. Bovendien is het voor mensen met psychische klachten fijn om zichzelf te kunnen herkennen in andere mensen online.”

Ook Idelenburg is positief over deze ontwikkeling. Zij denkt zelfs dat zelfdiagnose op basis van online-informatie een rol kan spelen voor mensen met psychische klachten in het maken van de stap naar professionele hulp. “Als mensen zichzelf herkennen in een diagnose, kan het ook dat ze hun klachten sneller serieus nemen en hulp gaan zoeken,” zegt ze. Een huisarts of psycholoog kan vervolgens controleren of het de juiste diagnose is. Uiteindelijk is het van belang dat mensen de weg naar deze professionele hulp blijven vinden.

het Parool / Hannah Soomers
Plaats reactie
  • Vergelijkbare Onderwerpen
    Reacties
    Weergaves
    Laatste bericht