BPA

Bisphenol A en neurologische stoornissen

Bisphenol A (BPA) is een chemische stof die veelvuldig wordt gebruikt in de productie van kunststofproducten en harsen. Hoewel het gebruik van BPA wijdverspreid is, zijn er steeds meer zorgen over de potentiële gezondheidsrisico’s, vooral wat betreft de effecten op het zenuwstelsel. Dit artikel biedt een overzicht van de huidige kennis over BPA en de verbanden met neurologische stoornissen, gebaseerd op recente wetenschappelijke onderzoeken.

Wat is bisphenol A?

BPA is een synthetische chemische stof die wordt gebruikt in de productie van polycarbonaten en epoxyharsen. Deze materialen worden veelvuldig aangetroffen in alledaagse producten zoals plastic flessen, voedselcontainers en de binnenbekleding van conservenblikken. BPA staat bekend als een endocriene verstoorder, wat betekent dat het kan interfereren met de hormonale systemen van het lichaam.

Een van de belangrijkste blootstellingsroutes voor BPA is via voedsel en dranken. BPA kan lekken uit plastic containers en conservenblikken in de inhoud, vooral wanneer deze worden verwarmd. De concentraties van BPA in ingeblikt voedsel kunnen aanzienlijk variëren, maar zijn over het algemeen hoger dan die in andere blootstellingsroutes.

BPA is ook aanwezig in het milieu en kan worden aangetroffen in lucht, water, stof en fijne deeltjes. Het komt in het milieu terecht door industriële uitstoot, stedelijk afvloeiing en lekken van stortplaatsen. De blootstelling aan BPA via de omgeving kan bijdragen aan de totale dagelijkse inname.

Blootstelling via de huid kan optreden door contact met producten die BPA bevatten, zoals thermisch papier dat wordt gebruikt voor kassabonnen en sommige persoonlijke verzorgingsproducten. Onderzoek heeft aangetoond dat kassamedewerkers die veelvuldig met kassabonnen omgaan, hogere niveaus van BPA in hun urine hebben, wat wijst op dermale absorptie.

BPA wordt gebruikt in verschillende medische en tandheelkundige materialen, zoals afdichtmiddelen en composieten. Dit kan leiden tot blootstelling in de mondholte. Premature baby’s in neonatale intensive care units (NICU) kunnen ook aan BPA worden blootgesteld via medische apparatuur zoals voedingssondes en intraveneuze systemen.

Invloed van BPA op hersenontwikkeling

De hersenontwikkeling is een complex proces dat bestaat uit drie hoofdfasen: de proliferatie van voorlopercellen tot neuronen en neuroglia, de migratie van neurale voorlopercellen naar de corticale laag, en de organisatie van de cortex in zes afzonderlijke lagen. Afwijkingen in dit proces kunnen leiden tot neuro-ontwikkelingsstoornissen zoals autisme, ADHD en epilepsie.

Onderzoek heeft aangetoond dat BPA de proliferatie van corticale piramidale neuronen onderdrukt tijdens de prenatale ontwikkeling. Het verstoort ook de proliferatie van neurale stamcellen in de subventriculaire zone en hippocampus door regulatie van het Wnt/β-catenine signaal. BPA beïnvloedt de migratie van neuronen, wat kan leiden tot mislocalisatie van neuronen en de vorming van abnormale neurale circuits.

BPA kan de neurogenese beïnvloeden door de activiteit van het ubiquitine-proteasoomsysteem te reguleren. Studies hebben aangetoond dat BPA de groei van neurieten en vertakkingen in neurale progenitorcellen belemmert. Deze verstoringen kunnen bijdragen aan neuro-ontwikkelingsstoornissen door de normale ontwikkeling van neurale circuits te verstoren.

BPA en synaptische activiteit

Synapsen spelen een essentiële rol bij de overdracht van zenuwimpulsen van de ene neuron naar de andere. BPA kan de formatie en functie van synapsen verstoren, wat gevolgen heeft voor leer- en geheugenprocessen.

Onderzoek heeft aangetoond dat BPA de dichtheid en morfologie van dendritische spines beïnvloedt, wat van invloed kan zijn op de postsynaptische signaalintegratie. In vivo studies hebben aangetoond dat BPA de structuur en functie van synapsen verandert tijdens de prenatale ontwikkeling, wat kan leiden tot afwijkingen in het geheugen en de cognitieve functies.

Chronische BPA blootstelling tijdens de volwassenheid is in verband gebracht met verminderde dendritische spines en synaptische functie in muizen. Deze verstoringen kunnen de synaptische plasticiteit aantasten, wat essentieel is voor leren en geheugen, en kunnen leiden tot neuropsychologische stoornissen zoals ADHD en ASD.

BPA en gedrag

Abnormaliteiten in synaptische formatie en functie kunnen leiden tot gedragsstoornissen. Diermodellen hebben aangetoond dat BPA blootstelling hyperactiviteit en andere gedragsafwijkingen kan veroorzaken.

Diverse dierstudies hebben gesuggereerd dat BPA blootstelling abnormaal gedrag veroorzaakt. Bijvoorbeeld, BPA blootstelling in Drosophila kan de dopaminerge systemen verstoren, wat resulteert in hyperactief en agressief gedrag. In muizen leidt prenatale of perinatale blootstelling aan BPA tot hyperactief gedrag.

Studies in menselijke cohorten hebben aangetoond dat hogere prenatale BPA blootstelling geassocieerd is met externaliserend gedrag bij kinderen. Er is ook bewijs dat BPA blootstelling epigenetische veranderingen kan veroorzaken die bijdragen aan neuro-ontwikkelingsstoornissen zoals ASS en ADHD.

BPA en neurologische stoornissen bij mensen

BPA wordt erkend als een endocriene verstoorder en kan de normale hormonale signalering verstoren. Dit kan invloed hebben op de neurale ontwikkeling en plasticiteit, wat bijdraagt aan neurologische stoornissen.

OnderzoeksonderwerpBevindingen
BPA in voedsel en drankenBPA lekt uit plastic containers en conservenblikken, vooral bij verhitting.
BPA in de omgevingAanwezig in lucht, water, stof en fijne deeltjes.
Dermale blootstellingHoge BPA-niveaus in kassamedewerkers door contact met thermisch papier.
Medische en tandheelkundige blootstellingBlootstelling via medische apparatuur en tandheelkundige materialen.
Effecten op hersenontwikkelingVerstoort neurale proliferatie, migratie en differentiatie.
Synaptische activiteitBeïnvloedt synaptische formatie en functie, vermindert synaptische plasticiteit.
GedragsveranderingenVerhoogde hyperactiviteit en gedragsafwijkingen bij blootgestelde dieren.
Associatie met neurologische stoornissenVerhoogd risico op ADHD, ASS en andere neuropsychiatrische stoornissen.
Prenatale blootstellingGeassocieerd met structurele en functionele hersenveranderingen en gedragsafwijkingen bij kinderen.

Onderzoek heeft BPA in verband gebracht met verhoogde risico’s op ADHD, ASD en andere neuropsychiatrische stoornissen. Prenatale blootstelling aan BPA is geassocieerd met gedragsafwijkingen bij kinderen, en dierstudies hebben vergelijkbare bevindingen gerapporteerd.

Prenatale blootstelling aan BPA kan leiden tot structurele en functionele veranderingen in de hersenen, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van neurologische stoornissen. Deze veranderingen kunnen blijvend zijn en zich manifesteren als cognitieve en gedragsafwijkingen op latere leeftijd.

Hyun SA, Ka M. Bisphenol A (BPA) and neurological disorders: An overview. Int J Biochem Cell Biol. 2024 Jun 27;173:106614. doi: 10.1016/j.biocel.2024.106614. Epub ahead of print. PMID: 38944234.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.