autisme

Ondersteuning van mensen met autisme

Autismeonderzoek en klinische praktijk zijn voortdurend in ontwikkeling en groei. Desondanks blijft het medische model de meest gangbare benadering voor veel onderzoekers en clinici die met autisme werken. Deze benadering heeft zeker sterke punten, maar ook beperkingen. Het is belangrijk om te begrijpen hoe alternatieve modellen, zoals neurodiversiteit, autistische individuen kunnen helpen om te gedijen door hun sterke punten te benutten en barrières te overwinnen.

De medische benadering van autisme

Het medische model benadert autisme als een reeks biologisch afgeleide functionele tekorten of afwijkingen van een ‘norm’ of gemiddelde. Dit perspectief helpt bij het identificeren van bepaalde problemen en het ontwikkelen van behandelingen, maar het beperkt ons ook in de vragen die we stellen en de ondersteuning die we bieden. Deze benadering richt zich voornamelijk op wat er ‘mis’ is, in plaats van te kijken naar de sterke punten en unieke eigenschappen van autistische personen.

Sterke punten van het medische model zijn onder andere de gedetailleerde diagnostische criteria en de focus op behandelingen die symptomen kunnen verlichten. Echter, de beperking ligt in het tekort aan aandacht voor de positieve aspecten van autisme en de neiging om autistische personen te zien als afwijkend van de norm.

Neurodiversiteit en sterke punten

Neurodiversiteit biedt een alternatieve benadering door verschillen in gedrag en hersenfunctie te zien als verwachte variaties binnen een populatie. In plaats van te focussen op tekorten, benadrukt het neurodiversiteitsmodel de sterke punten en capaciteiten van autistische personen. Deze benadering helpt bij het identificeren van gebieden waar autistische individuen uitblinken en waar ze vaker tegen problemen aanlopen.

Voorbeelden van sterke punten die vaak worden geassocieerd met autistische personen zijn bijvoorbeeld hun vermogen tot diepgaande focus, eerlijkheid, aandacht voor detail en een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Door deze kwaliteiten te erkennen en te ondersteunen, kunnen we autistische personen helpen om beter te gedijen in hun persoonlijke en professionele leven.

Het SBMN-model

Een van de modellen binnen de neurodiversiteitsbenadering is het SBMN-model (Strengths-Based Model of Neurodiversity) voorgesteld door Fung en Doyle (2021). Dit model richt zich op het identificeren en koesteren van de sterke punten van neurodiverse individuen en gebruikt deze om toekomstige onderzoeksvragen en ondersteuningsstrategieën te sturen.

Het SBMN-model bestaat uit vier pijlers:

  1. Identificatie van sterke punten – Het herkennen van unieke vaardigheden en talenten van autistische personen.
  2. Ontwikkeling van deze sterke punten – Het bieden van kansen en middelen om deze vaardigheden verder te ontwikkelen.
  3. Integratie in dagelijkse activiteiten – Het toepassen van sterke punten in dagelijkse routines en professionele omgevingen.
  4. Ondersteuning en begeleiding – Het bieden van gerichte ondersteuning om obstakels te overwinnen en succes te bevorderen.

Door deze aanpak kunnen onderzoekers en clinici een meer gebalanceerd beeld krijgen van autisme, waarbij zowel sterke als zwakke punten worden erkend en benut.

Het Nussbaum Capabilities Approach

Een ander belangrijk model in de neurodiversiteitsruimte is de Nussbaum Capabilities Approach, toegepast op autisme door Pellicano en collega’s (2022). Dit model, oorspronkelijk ontwikkeld door Martha Nussbaum, verlegt de focus van specifieke levensuitkomsten naar tien kernaspecten die bijdragen aan een bloeiend leven.

Deze tien kernaspecten zijn:

  1. Levensduur
  2. Lichamelijke gezondheid
  3. Lichamelijke integriteit
  4. Zintuigen, verbeelding en gedachten
  5. Emoties
  6. Praktische rede
  7. Sociale verbondenheid
  8. Relatie met andere soorten en natuur
  9. Spel
  10. Controle over de eigen omgeving

Door dit model toe te passen op autisme, kunnen we domeinen identificeren waarin autistische individuen uitblinken en domeinen waar ze vaak tegen beperkingen aanlopen. Bijvoorbeeld, onderzoek toont aan dat autistische personen vaak sterke punten vertonen in emoties, sociale verbondenheid, spel, en praktische rede, maar beperkingen ervaren in levensduur, lichamelijke gezondheid en integriteit.

Voorbeelden

Neem bijvoorbeeld Jan, een autistische man die uitblinkt in zijn werk als data-analist dankzij zijn uitzonderlijke aandacht voor detail en vermogen om patronen te herkennen. Door zijn sterke punten te benutten, heeft hij een succesvolle carrière opgebouwd, ondanks de uitdagingen die hij ervaart met sociale interacties.

Een ander voorbeeld is Lynn, een autistische vrouw met een diepe liefde voor dieren. Door haar sterke band met dieren en haar vermogen om subtiele signalen van dieren op te merken, heeft ze een waardevolle rol gevonden als vrijwilliger in een dierenasiel. Dit geeft haar niet alleen voldoening, maar helpt haar ook bij het ontwikkelen van sociale vaardigheden en zelfvertrouwen.

Pellicano, E., Fatima, U., Hall, G. et al. A capabilities approach to understanding and supporting autistic adulthood. Nat Rev Psychol 1, 624–639 (2022).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.