Voor veel mensen met ADHD is het leven al een soort browser met 37 tabbladen open. Er speelt altijd iets. Een afspraak die vergeten dreigt te worden. Een wasmand die zich voortplant. Een hoofd dat tegelijk moe en onrustig is.
In dit artikel gaat het over mensen met ADHD die menstruatie, zwangerschap of overgang meemaken. Niet iedere vrouw maakt die fases mee, en niet iedereen die ze meemaakt noemt zichzelf vrouw. Voor de leesbaarheid gebruiken we echter ‘vrouwen met ADHD’.
Maar sommige vrouwen met ADHD merken iets extra’s: hun klachten voelen niet elke week hetzelfde. De ene week lukt plannen nog aardig. De andere week voelt het beantwoorden van één appje alsof je een verhuizing moet organiseren. Niet omdat je lui bent. Niet omdat je “je aanstelt”. Maar misschien omdat je brein meedeint op hormonale golven.
Nieuw onderzoek naar ADHD en vrouwelijke levensfasen laat zien dat menstruatie, zwangerschap, kraamtijd en overgang bij ADHD extra zwaar kunnen binnenkomen. Dat is belangrijk. Want als je alleen naar ADHD kijkt, mis je de hormonen. En als je alleen naar hormonen kijkt, mis je ADHD.
ADHD bij vrouwen werd lang gemist
ADHD is jarenlang vooral herkend bij drukke jongens die door de klas stuiterden. Dat beeld is hardnekkig. Bij meisjes en vrouwen ziet ADHD er vaak anders uit. Minder “ik ren door het lokaal” en vaker “ik ren de hele dag door mijn hoofd”.
Veel vrouwen met ADHD zijn vooral moe, overprikkeld, chaotisch, gespannen of somber. Ze maskeren veel. Ze doen hun best. Ze halen deadlines net op tijd, maar betalen daarna met drie dagen herstel. Ze worden soms eerst behandeld voor angst of depressie, terwijl ADHD op de achtergrond meespeelt.
Daar komt iets bij: het vrouwenlichaam verandert door het leven heen op manieren die invloed kunnen hebben op aandacht, stemming, slaap en energie. En dat zijn gebieden waar ADHD vaak al gevoelig ligt.
De week voor de menstruatie
Veel mensen kennen PMS: prikkelbaarheid, huilbuien, somberheid, gespannen borsten, buikpijn, vermoeidheid of trek in alles wat krokant, zout of chocoladeachtig is. Bij PMDD zijn die klachten veel heftiger. Dan gaat het niet om “een beetje chagrijnig”, maar om klachten die je werk, relaties en dagelijks leven echt kunnen ontregelen.
PMDD kun je zien als PMS in het rood. Niet alleen wat sneller huilen of meer trek in chocola, maar een maandelijkse ontregeling van stemming, energie en concentratie. De klachten komen meestal in de week of twee weken vóór de menstruatie opzetten en kunnen zo heftig zijn dat werk, relaties of dagelijkse taken tijdelijk nauwelijks nog lukken.
De studie waarop dit artikel is gebaseerd vergelijkt vrouwen met en zonder ADHD en vindt duidelijke verschillen. De groep met ADHD rapporteerde vaker een onregelmatige cyclus, veel ernstiger premenstruele klachten en veel vaker PMS of PMDD. Vooral concentratieproblemen, vermoeidheid, prikkelbaarheid, angst, somberheid en het gevoel overspoeld te worden sprongen eruit.
Niet gewoon hormonaal
“Ach, dat zijn je hormonen.” Het wordt vaak gezegd als geruststelling. Maar het kan ook voelen alsof je klachten worden weggewuifd.
Sanne, 34, heeft ADHD en werkt als projectmedewerker. Drie weken per maand vindt ze haar werk druk, maar te doen. In de week voor haar menstruatie verandert alles. Mailtjes voelen agressief. Geluiden op kantoor komen harder binnen. Ze vergeet woorden, huilt om kleine dingen en denkt: zie je wel, ik kan dit werk niet. Pas toen ze haar cyclus ging bijhouden, zag ze het patroon.
Hormonen zijn boodschappers in het lichaam. Ze beïnvloeden onder meer slaap, stemming, stressgevoeligheid, motivatie en concentratie. Oestrogeen lijkt bijvoorbeeld samen te hangen met systemen in het brein die ook bij ADHD belangrijk zijn, zoals dopamine. Dopamine helpt bij aandacht, motivatie en het starten van taken. Oftewel: precies de afdeling “ik weet wat ik moet doen, maar krijg mezelf niet opgestart”.
Als hormonale schommelingen die systemen beïnvloeden, kan ADHD tijdelijk zwaarder voelen. Niet bij iedereen. Niet altijd. Maar gemiddeld vaak genoeg om het serieus te nemen. Dat betekent natuurlijk niet dat alle klachten “door hormonen komen”. ADHD blijft ADHD. Stress, slaaptekort, werkdruk, autisme, trauma, burn-out, depressie en lichamelijke aandoeningen kunnen allemaal meespelen.
Zwangerschap en kraamtijd
Zwangerschap is geen roze wolk op bestelling. Een zwangerschap vraagt planning, regelmaat, medische afspraken, voorbereiding, slaapdiscipline en administratieve spierballen. Dat is nogal wat voor een ADHD-brein dat soms al moeite heeft met tandartsafspraken of het maken van een boodschappenlijstje dat enigszins overeenkomt met het verloop van de week.
In de studie hadden vrouwen met ADHD vaker ongeplande zwangerschappen en rapporteerden ze meer complicaties rond zwangerschap, bevalling en kraamtijd. Ook scoorden ze hoger op klachten die passen bij postnatale depressie.
Een postnatale of postpartum depressie is een ernstige vorm van somberheid die ontstaat tijdens de zwangerschap of in de eerste maanden na de bevalling. Het is meer dan alleen de ‘baby blues’; het houdt langer dan twee weken aan en kan zorgen voor extreme vermoeidheid, angst en een gevoel van falen
ADHD kan invloed hebben op anticonceptiegebruik, impulsiviteit, overzicht houden, afspraken plannen en hulp vragen. Na de bevalling komt daar nog bij: slaapgebrek, hormonale verandering, huilende baby, voedingen, bezoek, verwachtingen en een huishouden dat vooral complexer is geworden.
Voor iemand met ADHD kan de kraamtijd daardoor extra kwetsbaar zijn. Niet omdat iemand minder geschikt is als ouder. Maar omdat het systeem zwaarder belast wordt.
Een ADHD-vriendelijk geboorteplan zou daarom ook moeten gaan over wie bewaakt rust? Wie helpt met administratie? Wie let op signalen van depressie? Wie mag zeggen: “Je hoeft nu even niemand terug te appen”?
De overgang: ADHD in mistig weer
De overgang wordt vaak geassocieerd met opvliegers. Maar veel mensen merken vooral iets anders: slechter slapen, sneller overprikkeld raken, somberheid, angst, vergeetachtigheid en concentratieproblemen. Dat overlapt behoorlijk met ADHD-klachten.
Dat maakt de perimenopauze, de jaren rond de laatste menstruatie, ingewikkeld. Een vrouw van 48 die ineens chaotischer wordt, kan denken: mijn ADHD wordt erger. De huisarts kan denken: overgang. De psychiater kan denken: stress. En misschien hebben ze allemaal een beetje gelijk.
De onderzoekers zagen dat vrouwen met ADHD meer overgangsklachten rapporteerden, vooral psychische, zoals angst, somberheid en concentratieproblemen. Opvliegers verschilden juist minder duidelijk. Dat is interessant. Het laat zien dat de overgang bij ADHD niet alleen een kwestie is van warmte-aanvallen en nachtzweten, maar ook van functioneren.
Voor veel vrouwen is dit wellicht een opluchting om te lezen. Niet omdat klachten daarmee verdwijnen, maar omdat ze beter te begrijpen zijn. Soms is “ik word gek” eigenlijk: mijn brein heeft een update gekregen waar niemand de handleiding van heeft meegestuurd.
Wat kun je zelf doen?
Een praktische eerste stap is: breng patronen in kaart. Dat hoeft niet met een ingewikkelde app vol grafieken. Een simpele notitie kan genoeg zijn. Noteer een paar maanden lang menstruatie, slaap, stemming, prikkelbaarheid, concentratie, medicatie en grote stressmomenten.
Bespreek opvallende patronen met je huisarts, psychiater, verpleegkundig specialist of gynaecoloog. Zeg concreet: “Mijn ADHD-klachten worden elke maand in dezelfde periode veel erger.” Of: “Sinds de overgang slaap ik slechter en is mijn concentratie ingestort.” Dat is duidelijker dan: “Het gaat niet zo lekker.”
Pas medicatie nooit zelf aan. Maar bespreek wél of timing, dosering, slaap, anticonceptie, hormoontherapie of behandeling van PMS/PMDD een rol kunnen spelen. Bij zwangerschap of zwangerschapswens is overleg extra belangrijk, omdat medicatiekeuzes dan zorgvuldig moeten worden afgewogen.
Ook op het werk kan kennis helpen. Misschien is het mogelijk om in kwetsbare weken minder vergaderingen te plannen, meer thuis te werken of taken anders te verdelen. Dat hoeft niet altijd met een groot medisch verhaal. Soms volstaat: “Ik functioneer beter met voorspelbaarheid en minder prikkels op bepaalde momenten.”
Wanneer trek je aan de bel?
Zoek hulp als klachten je werk, relatie, ouderschap of dagelijks leven duidelijk verstoren. Zeker als je rond menstruatie of kraamtijd somber wordt, jezelf niets waard vindt, paniek ervaart of gedachten krijgt dat het allemaal niet meer hoeft. Dat zijn geen “hormonale buien”. Dat zijn signalen dat je steun nodig hebt.
Trek ook aan de bel bij extreme prikkelbaarheid, hevige stemmingswisselingen, terugkerende uitputting of het gevoel dat je jezelf elke maand kwijtraakt. PMDD is behandelbaar, maar wordt vaak niet herkend. ADHD trouwens ook niet altijd. De combinatie al helemaal niet.
Een kritische noot
Het onderzoek waarop we dit artikel hebben gebaseerd is waardevol, maar niet perfect. Het laat verbanden zien, geen harde oorzaak-gevolgketen. Deelnemers rapporteerden hun klachten zelf. Een deel van de informatie ging over ervaringen uit het verleden, en herinneringen kunnen vertekenen. Ook komt de studie uit Ierland. De zorg daar is niet één-op-één hetzelfde als in Nederland of Vlaanderen.
Toch is de boodschap moeilijk te negeren. Als vrouwen met ADHD in meerdere levensfasen meer klachten rapporteren, dan moet de zorg daarop inspelen. ADHD-zorg hoort niet te stoppen bij concentratie en medicatie. Vrouwelijke gezondheid hoort er óók bij.
Boyd, C., Wrigley, M., Kilbride, K., Mulligan, A., & Bramham, J. (2026). ADHD and the female reproductive stages: menstruation, perinatal and menopause. Archives of Women’s Mental Health, 29, Article 89. https://doi.org/10.1007/s00737-026-01718-x.
ADHD, autisme of AuDHD? Ontmoet lotgenoten op het Autsider Forum!
Nieuws & reacties - Alle teksten en afbeeldingen van autsider.net mogen vrijelijk worden gebruikt, mits met bronvermelding naar Autsider in het algemeen, of, bij voorkeur, naar het betreffende artikel. - Wij zoeken naar een Stageplek Master Klinische Psychologie - Autsider wil graag feitelijke en ongekleurde informatie bieden. Vind je een artikel dat geheel of gedeeltelijk met dat streven schuurt, meld dat dan als reactie, bij voorkeur onderbouwd en met bronvermelding. - Reacties zijn na 0-24 uur zichtbaar op de website. Spam wordt niet geplaatst.
Heb jij autisme, een werk- en denkniveau tussen MBO4 t/m WO, en wil je graag aan de slag, maar kun je daarbij wat begrip of ondersteuning gebruiken? Of zit je niet op je plek in je huidige baan en zoek je iets dat beter bij jou past? Bekijk hieronder de actuele vacatures van AutiTalent of schrijf je in als werkzoekende.
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als je geen toestemming geeft of uw toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door uw Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
