ADHD wordt nog altijd gezien als iets dat vooral jongens hebben. Maar wat als je een meisje bent dat niet hyper is, maar wel dromerig, chaotisch en overgevoelig voor prikkels? Grote kans dat niemand aan ADHD denkt. Vrouwen en meisjes met ADHD krijgen daardoor vaak pas laat — of helemaal geen — diagnose. Ondertussen lopen ze op tegen problemen op school, in relaties, bij het moederschap of op het werk. Ze krijgen wél het etiket ‘overspannen’, ‘labiel’ of ‘slordig’, maar niet de hulp die echt past.
En zelfs als de diagnose uiteindelijk komt, blijkt dat de wetenschap over ADHD bij vrouwen flink wat gaten kent. Eén daarvan springt eruit: hormonen. Want oestrogeen en progesteron beïnvloeden niet alleen je stemming en je menstruatie, maar óók je concentratie, impulsiviteit en stemming — precies de gebieden waar je met ADHD al extra kwetsbaar bent. Hoog tijd dus om de vrouwelijke variant van ADHD uit de schaduw te halen.
Hormonale achtbaan: ADHD door de maand en het leven heen
Als vrouw ben je je hele leven lang in beweging: van puberteit tot overgang, van cyclus tot zwangerschap. En je hormonen reizen met je mee. Voor vrouwen met ADHD is dat soms letterlijk een achtbaan. Tijdens de menstruatie, in de week ervoor of tijdens de overgang kunnen ADHD-klachten flink verergeren. Minder focus, meer emoties, meer chaos in je hoofd.
Dat is geen aanstellerij. Oestrogeen beïnvloedt de aanmaak en werking van dopamine — het stofje dat centraal staat bij ADHD. Als je al wat minder dopamine hebt, zoals bij ADHD, en je oestrogeen daalt (bijvoorbeeld net voor je menstruatie), dan krijg je een dubbel tekort. Dat zorgt niet alleen voor stemmingswisselingen, maar ook voor vergeetachtigheid, slapeloosheid en concentratieproblemen.
Vrouwen met ADHD rapporteren dan ook veel vaker last van PMS en PMDD (een ernstige vorm van premenstruele klachten). Ook tijdens de overgang klagen veel vrouwen over verergering van ADHD-symptomen. Toch wordt daar in de meeste behandelrichtlijnen nauwelijks rekening mee gehouden. En dat is een gemiste kans, want afgestemde behandeling — denk aan bijstellen van medicatie rond je cyclus of hormoontherapie — zou voor veel vrouwen een wereld van verschil maken.
Uitstellen, vergeten, verdwalen
Als je ADHD hebt, worstel je vaak met je executieve functies: plannen, organiseren, je aandacht ergens bij houden, op tijd beginnen. Bij vrouwen kan dat nét anders uitpakken dan bij mannen. Minder hyperactiviteit, meer innerlijke onrust. Minder ‘druk gedrag’, meer uitstelgedrag, piekeren en vergeetachtigheid.
In hersenonderzoek zie je dat er verschillen zijn tussen mannen en vrouwen met ADHD. De afwijkingen in hersengebieden die belangrijk zijn voor impulscontrole en aandacht zijn niet helemaal hetzelfde. Maar de meeste studies zijn nog steeds op jongens of gemengde groepen gericht. Daardoor weten we nog te weinig over hoe het vrouwelijke brein met ADHD precies werkt — en wat dat betekent voor diagnose en behandeling.
Hormonen spelen hier ook weer een rol. Laag oestrogeen na de eisprong bijvoorbeeld kan zorgen voor meer hyperactiviteit of juist mentale traagheid. En dan kun je je afvragen: is dat ADHD, is dat je cyclus, of is het allebei?
Puberteit als kantelpunt
Puberteit is voor niemand een pretje, maar voor meisjes met ADHD kan het extra ingewikkeld zijn. Niet alleen verandert je lijf, ook de eisen van de buitenwereld worden groter: je moet zelfstandiger worden, socialer, ‘netjes’ gedrag vertonen. En precies dan ga je achterlopen. Meisjes met ADHD zijn vaker somber, angstig of sociaal onzeker in deze fase.
Er zijn aanwijzingen dat meisjes met ADHD iets eerder of juist later in de puberteit kunnen komen, zeker als ze al jong starten met stimulantia. Maar daar is nog veel te weinig over bekend. En dat terwijl deze fase bij uitstek hét moment is waarop je ADHD goed zou kunnen herkennen — en hulp zou kunnen bieden die past bij wat je dan nodig hebt.
Seksualiteit en risico’s
Vrouwen met ADHD lopen een verhoogd risico op risicovol seksueel gedrag. Ze beginnen gemiddeld jonger met seks, gebruiken minder vaak anticonceptie, hebben vaker meerdere partners en vaker een ongeplande zwangerschap. Niet zelden hangen daar andere problemen aan vast: seksueel grensoverschrijdend gedrag, verslaving, onzekerheid, depressie.
De oorzaak? Een combinatie van impulsiviteit, verhoogde gevoeligheid voor prikkels, moeite met grenzen aanvoelen en maatschappelijke druk. En ook hier speelt onzichtbaarheid een rol: het onderwerp is vaak taboe — zeker als het gaat om jonge vrouwen. Terwijl het net zo goed een vast onderdeel zou moeten zijn van ADHD-begeleiding.
De juiste anticonceptie is geen luxe
Omdat vrouwen met ADHD vaker ongepland zwanger raken, is anticonceptie extra belangrijk. Maar de standaardpil blijkt niet altijd ideaal. Bijwerkingen zoals stemmingsklachten of depressie komen vaker voor bij vrouwen met ADHD. En als je al moeite hebt met routines en dagelijks medicatie slikken, is een dagelijkse pil niet per se een handige keuze.
Langwerkende anticonceptie, zoals een spiraaltje of hormoonstaafje, is vaak een betere optie. Die hoef je niet dagelijks te onthouden en geven minder schommelingen in stemming. Toch krijgen vrouwen met ADHD dit advies niet automatisch mee. En dat is een gemiste kans, want goed advies kan onnodige stress en gezondheidsproblemen voorkomen.
Moeder worden met ADHD: Roze wolk of grijze mist?
Zwanger zijn en moeder worden met ADHD is een uitdaging. De hormonen gieren door je lijf, je stopt vaak met medicatie, en je krijgt ineens te maken met prikkels, slaaptekort en verantwoordelijkheid op een schaal die je nog niet eerder hebt meegemaakt.
Niet gek dus dat vrouwen met ADHD een verhoogde kans hebben op depressie na de bevalling. Ook zijn er meer complicaties tijdens de zwangerschap gemeld, zoals hoge bloeddruk, vroeggeboorte of keizersnedes. En moeders met ADHD rapporteren vaker gevoelens van onmacht of schuld — vooral als ze het gevoel hebben tekort te schieten als ouder.
Opvallend is dat medicatiegebruik tijdens zwangerschap de laatste jaren flink is gestegen, en dat sommige middelen (zoals methylfenidaat) redelijk veilig lijken. Toch ontbreekt goede begeleiding vaak nog. En dat terwijl juist in deze fase ondersteuning van groot belang is — voor moeder én kind.
Gynaecologische klachten: Toeval of toch niet?
Bij vrouwen met ADHD komen gynaecologische aandoeningen zoals PCOS, endometriose en vervroegde overgang opvallend vaak voor. Toeval? Misschien. Maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat er een gemeenschappelijk biologisch mechanisme kan zijn, zoals hormonale of ontstekingsprocessen.
PCOS bijvoorbeeld gaat gepaard met een verstoorde hormoonhuishouding, wat mogelijk invloed heeft op de hersenontwikkeling van kinderen. Vrouwen met endometriose hebben vaker stemmingsstoornissen én ADHD. En bij vrouwen met vervroegde overgang (vóór hun 40e) komen vaker concentratieproblemen, somberheid en vergeetachtigheid voor — allemaal klachten die ook bij ADHD horen.
PCOS staat voor Polycysteus Ovarium Syndroom. Het is een hormonale aandoening waarbij je eierstokken (ovaria) uit balans zijn. De naam verwijst naar het voorkomen van meerdere kleine “cysten” (blaasjes) in de eierstokken, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn.
Belangrijkste kenmerken:
- Onregelmatige of uitblijvende menstruaties
- Moeite met zwanger worden
- Overmatige haargroei op bijvoorbeeld kin of buik (door verhoogde mannelijke hormonen)
- Acne of vettere huid
- Overgewicht (niet bij iedereen)
Wat gebeurt er in je lijf?
Vrouwen met PCOS maken meer mannelijke hormonen (zoals testosteron) aan dan gebruikelijk. Daardoor rijpen eicellen niet goed, en ontstaan er hormonale schommelingen die ook invloed kunnen hebben op je stemming, concentratie en energie.Endometriose is een aandoening waarbij baarmoederslijmvlies-achtig weefsel buiten de baarmoeder groeit. Bijvoorbeeld op de eierstokken, darmen of blaas.
Belangrijkste klachten:
- Ernstige menstruatiepijn
- Pijn tijdens of na seks
- Buikpijn buiten de menstruatie om
- Vermoeidheid
- Vruchtbaarheidsproblemen
Wat gebeurt er in je lijf?
Dat weefsel buiten de baarmoeder reageert net als binnenin op je menstruatiecyclus: het groeit, breekt af en veroorzaakt ontstekingsreacties — maar kan niet weg via de vagina. Dat geeft pijn, littekenvorming en soms verklevingen in je buik.
De wetenschap is hier nog lang niet uit, maar het lijkt verstandig om in diagnostiek en behandeling oog te houden voor dit soort lichamelijke klachten — zeker bij vrouwen met onbegrepen ADHD-achtige klachten.
ADHD, overgang en vergeetachtigheid
Je vergeet steeds vaker waar je sleutels liggen. Je verliest je draad in gesprekken. Je voelt je minder scherp. Klinkt bekend? Voor veel vrouwen in de overgang zijn dit bekende klachten. Maar bij vrouwen met ADHD kunnen ze dubbel hard aankomen.
De overlap tussen ADHD en overgangsklachten is groot. Laag oestrogeen betekent minder dopamine, en dus meer ADHD-symptomen. Daarbovenop komen slaapproblemen, stemmingswisselingen en geheugenklachten. Sommige vrouwen vrezen zelfs dat ze beginnende dementie hebben — terwijl het in feite een combinatie is van ADHD en hormonale veranderingen.
Er zijn studies die suggereren dat ADHD-medicatie (zoals lisdexamfetamine) ook bij vrouwen zonder ADHD kan helpen bij overgangsklachten. Dat opent perspectieven, maar er is nog veel onderzoek nodig. Vooralsnog geldt: neem deze klachten serieus, en kijk of je behandeling aangepast kan worden aan je levensfase.
Vijf dingen om te onthouden
- ADHD bij vrouwen wordt vaak te laat herkend, mede door ‘mannelijke’ diagnosestandaarden.
- Hormonale schommelingen versterken ADHD-klachten — vooral bij lage oestrogeenspiegels.
- Vrouwen met ADHD lopen meer risico op depressie, risicovol seksueel gedrag en zwangerschapscomplicaties.
- Langwerkende anticonceptie en aangepaste medicatiedoseringen kunnen verlichting geven.
- Er is dringend behoefte aan genderspecifieke zorg en onderzoek, met oog voor het vrouwelijke lichaam én leven.
Kooij JJS, de Jong M, Agnew-Blais J, Amoretti S, Bang Madsen K, Barclay I, Bölte S, Borg Skoglund C, Broughton T, Carucci S, van Dijken DKE, Ernst J, French B, Frick MA, Galera C, Groenman AP, Kopp Kallner H, Kerner Auch Koerner J, Kittel-Schneider S, Manor I, Martin J, Matera E, Parlatini V, Philipsen A, Ramos-Quiroga JA, Rapoport IL, Remnélius KL, Sénéquier A, Thorell L, Wittekoek JME, Wynchank D. Research advances and future directions in female ADHD: the lifelong interplay of hormonal fluctuations with mood, cognition, and disease. Front Glob Womens Health. 2025 Jul 7;6:1613628. doi: 10.3389/fgwh.2025.1613628. PMID: 40692967; PMCID: PMC12277363.
